Cách rửa bát đĩa sạch khuẩn: quy trình đúng và mẹo hết dầu mỡ

Rửa bát là việc ngày nào cũng làm, nhưng không phải ai cũng biết cách rửa bát đĩa sạch khuẩn đúng cách. Bát đĩa trông sạch bóng chưa chắc đã sạch vi khuẩn, nhất là khi miếng rửa đã cũ, nước rửa pha quá loãng hay bát được úp lúc còn ướt. Những thói quen nhỏ này có thể khiến vi khuẩn sinh sôi và quay trở lại bữa ăn tiếp theo.

Cần hiểu rằng không có phương pháp gia đình nào "diệt sạch mọi vi khuẩn" tuyệt đối. Mục tiêu thực tế là giảm tối đa vi khuẩn xuống mức an toàn bằng quy trình rửa đúng, nước nóng phù hợp và làm khô kỹ. Bài viết hướng dẫn chi tiết từng bước và những mẹo xử lý tình huống khó.

Vì sao bát đĩa rửa chưa đúng dễ nhiễm khuẩn?

• Thức ăn thừa để lâu: bát đĩa ngâm trong bồn qua đêm là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển.
• Miếng rửa bẩn: miếng bọt biển ẩm, có vụn thức ăn có thể chứa rất nhiều vi khuẩn và lây lan chúng sang mọi chiếc bát bạn rửa.
• Không tráng kỹ: nước rửa còn sót lại không tốt cho sức khoẻ và giữ lại bụi bẩn.
• Úp bát khi còn ướt: hơi ẩm đọng lại khiến vi khuẩn, nấm mốc dễ sinh sôi.
• Rửa chung đồ sống và đồ chín không theo thứ tự: dễ gây lây nhiễm chéo.

Quy trình rửa bát đĩa 6 bước

Bước 1: Gạt bỏ thức ăn thừa

Dùng thìa hoặc giấy ăn gạt sạch thức ăn thừa, dầu mỡ vào thùng rác trước khi rửa. Không đổ dầu mỡ trực tiếp xuống bồn vì dễ gây tắc ống. Với các món nhiều dầu mỡ như thịt kho hột vịt hay vịt om nước cốt dừa, nên lau bớt lớp mỡ bằng giấy trước.

Bước 2: Tráng sơ bằng nước ấm

Tráng qua bằng nước ấm để làm mềm vết bẩn. Với nồi, chảo có vết bám khô, ngâm nước ấm pha chút nước rửa chén khoảng 10–15 phút. Không ngâm quá lâu hoặc qua đêm.

Bước 3: Phân loại và rửa theo thứ tự

Rửa theo thứ tự từ ít bẩn đến bẩn nhiều để nước rửa và miếng rửa không bị nhiễm bẩn quá sớm:

1. Ly, cốc, đồ thuỷ tinh
2. Đũa, thìa, dĩa
3. Bát, đĩa ăn
4. Thớt, dụng cụ tiếp xúc thịt cá sống
5. Nồi, chảo dính dầu mỡ nhiều

Bước 4: Rửa với nước rửa chén pha đúng tỉ lệ

Pha nước rửa chén theo hướng dẫn trên nhãn vào một chậu nước ấm, thay vì bóp trực tiếp lên miếng rửa. Cách này giúp tiết kiệm, dễ tráng sạch và bọt phân bổ đều hơn. Chà kỹ mặt trong, mặt ngoài, đáy và vành bát, nơi hay bị bỏ sót.

Bước 5: Tráng sạch dưới vòi nước chảy

Tráng dưới vòi nước chảy cho đến khi không còn bọt và bề mặt không còn trơn nhớt. Nếu có thể, tráng lần cuối bằng nước nóng khoảng 60°C trở lên, hoặc trụng nhanh đũa thìa qua nước sôi. Nhớ đeo găng tay và cẩn thận để tránh bỏng.

Bước 6: Làm khô hoàn toàn

Xếp bát đĩa nghiêng trên giá phơi thoáng khí cho ráo tự nhiên. Không lau bằng khăn đã dùng nhiều lần. Chỉ cất vào tủ khi bát đĩa đã khô hẳn. Đũa nên cắm đầu nhọn lên trên vào ống có lỗ thoát nước.

Mẹo xử lý dầu mỡ và mùi tanh

Bát đĩa nhiều dầu mỡ

• Lau bớt mỡ bằng giấy hoặc vỏ chanh đã vắt nước trước khi rửa.
• Dùng nước ấm khoảng 40–50°C, dầu mỡ sẽ tan nhanh hơn nhiều so với nước lạnh.
• Với nồi lẩu sau bữa lẩu bò cay, đổ một ít baking soda và nước ấm, ngâm 10 phút rồi rửa.

Bát đĩa có mùi tanh

Sau bữa có cá, như món cá thu kho, bát đĩa thường còn mùi tanh. Bạn có thể:

• Ngâm bát trong nước ấm pha 2–3 muỗng canh giấm hoặc vài lát chanh khoảng 10 phút trước khi rửa.
• Chà vỏ chanh, vỏ cam hoặc bã trà lên bề mặt bát.
• Rửa đồ dính cá riêng, sau cùng, để không ám mùi sang bát đĩa khác.

Vết ố, cặn trà cà phê trên ly

Trộn baking soda với vài giọt nước, chà lên vết ố bằng miếng rửa mềm. Với ly thuỷ tinh mờ do cặn nước, ngâm giấm loãng 15 phút rồi rửa lại.

Vệ sinh miếng rửa, khăn và giá phơi

Bát đĩa có sạch hay không phụ thuộc rất nhiều vào dụng cụ rửa.

Miếng rửa chén

• Sau mỗi lần dùng, xả sạch vụn thức ăn, vắt kiệt nước, để nơi khô thoáng, không để ngâm trong bồn.
• Vài ngày một lần, khử khuẩn bằng cách ngâm nước nóng gần sôi vài phút hoặc nhúng vào dung dịch tẩy pha loãng theo hướng dẫn trên nhãn, sau đó xả lại thật sạch.
• Thay mới khoảng 1–2 tuần một lần, hoặc sớm hơn khi có mùi, rách, xẹp.
• Dùng miếng rửa riêng cho bát đĩa và cho nồi chảo dính mỡ, mặt bếp.

Khăn lau

Khăn lau bát nên giặt hằng ngày bằng nước nóng và phơi khô dưới nắng. Không dùng chung khăn lau bát với khăn lau tay hay lau mặt bếp.

Giá phơi và chạn bát

Khay hứng nước dưới giá phơi là nơi rất dễ mốc. Hãy đổ nước và rửa khay vài ngày một lần, cọ các khe giá bằng bàn chải, lau khô. Tủ chạn bát cũng nên lau định kỳ và để thoáng.

Xử lý nồi chảo dính sốt cháy

Các món rim, sốt có đường và nước tương như cánh gà chiên sốt tương thường để lại lớp caramel cháy bám chặt đáy chảo. Đừng vội cạo mạnh tay. Hãy đổ nước ngập lớp bám, đun sôi khoảng 5 phút để đường tan ra, sau đó dùng thìa gỗ gạt nhẹ và rửa như bình thường. Với chảo inox, có thể rắc thêm một ít baking soda khi đun.

Lưu ý khi rửa đồ dùng ăn uống của trẻ nhỏ

Hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, vì vậy đồ dùng của bé cần được chăm chút hơn:

• Rửa riêng bình sữa, núm ti, bát thìa của bé bằng bàn chải và miếng rửa riêng.
• Chọn nước rửa dành cho đồ dùng trẻ em hoặc loại dịu nhẹ, tráng thật kỹ dưới vòi nước.
• Bình sữa và núm ti cho trẻ nhỏ nên được tiệt trùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, bằng cách luộc, hấp hoặc dùng máy tiệt trùng.
• Để khô trên giá riêng, đậy kín hoặc cất trong hộp sạch sau khi khô.
• Thay núm ti, bình nhựa khi bị trầy xước, đổi màu hoặc biến dạng.

Dùng máy rửa bát thế nào cho sạch?

• Gạt thức ăn thừa trước khi xếp vào máy, không cần rửa sạch hoàn toàn.
• Xếp bát úp nghiêng, không chồng lên nhau, để nước phun tới mọi bề mặt.
• Chọn chương trình có nhiệt độ cao cho đồ dính dầu mỡ nhiều hoặc đồ dùng cho trẻ nhỏ.
• Vệ sinh lưới lọc của máy mỗi tuần, chạy chương trình làm sạch máy định kỳ theo hướng dẫn.
• Kiểm tra đồ nào được phép rửa máy: dao sắc, thớt gỗ, chảo gang, đồ sơn mài không nên cho vào.

Những sai lầm thường gặp

• Ngâm bát qua đêm: tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và mùi hôi.
• Dùng quá nhiều nước rửa chén: khó tráng sạch, lãng phí và không làm bát sạch hơn.
• Dùng chung một miếng rửa cho mọi thứ: dễ lây nhiễm chéo từ chảo dầu, thớt thịt sống sang bát ăn.
• Úp bát chồng khít khi còn ướt: hơi ẩm đọng lại gây mùi và mốc.
• Lau bát bằng khăn bẩn: vô tình đưa vi khuẩn trở lại bát vừa rửa.

Câu hỏi thường gặp

Rửa bát bằng nước lạnh có sạch không?

Nước lạnh vẫn rửa được nếu dùng nước rửa chén đúng cách, nhưng nước ấm giúp tẩy dầu mỡ hiệu quả hơn. Tráng lần cuối bằng nước nóng giúp giảm thêm vi khuẩn.

Có nên dùng giấm thay nước rửa chén?

Giấm giúp khử mùi và làm sạch cặn khoáng, nhưng không tẩy dầu mỡ tốt bằng nước rửa chén. Bạn nên dùng giấm như một bước bổ sung.

Có cần luộc bát đĩa định kỳ?

Với đũa tre, đũa gỗ, bình sữa trẻ em, việc trụng hoặc luộc định kỳ là hữu ích. Bát sứ thông thường chỉ cần rửa đúng quy trình và làm khô kỹ. Kiểm tra hướng dẫn trước khi luộc đồ nhựa.

Bao lâu nên thay đũa?

Đũa tre, đũa gỗ nên thay khoảng 3–6 tháng, hoặc ngay khi thấy đốm mốc, nứt, cong vênh.

Chỉ cần thay đổi vài thói quen nhỏ khi rửa bát, bạn đã góp phần giữ an toàn cho từng bữa ăn của gia đình. Khi căn bếp đã sạch sẽ, hãy cùng ResFood khám phá thêm những món ngon cho bữa cơm tiếp theo nhé.