Canh giải nhiệt mùa hè: 3 món canh truyền thống dễ nấu

Những ngày nắng gắt, mâm cơm gia đình chỉ cần thiếu một bát canh giải nhiệt mùa hè là cả nhà đã thấy khó nuốt. Canh trong ẩm thực Việt không chỉ để chan cơm mà còn giúp bổ sung nước, làm dịu cảm giác oi bức và cân bằng bữa ăn có món kho, món chiên.

Trong bài này, chúng mình chọn 3 món canh truyền thống quen thuộc, nguyên liệu dễ mua, cách nấu không cầu kỳ: canh cua rau đay mồng tơi, canh chua cá lóc và canh bí đao nấu tôm. Mỗi món có định lượng cho 4 người kèm mẹo để canh ngọt nước, rau xanh và không tanh.

Vì sao mùa hè nên ăn canh rau mát?

Thời tiết nóng khiến cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi. Các món canh chứa nhiều nước và rau xanh, giúp bữa ăn dễ nuốt, đỡ ngấy. Nhiều loại rau như rau đay, mồng tơi, bí đao, rau muống được dân gian xem là "mát", thường xuất hiện nhiều vào mùa hè.

• Nhẹ bụng: canh ít dầu mỡ, phù hợp khi trời nóng làm ta ngại ăn đồ béo.
• Đủ chất: kết hợp rau với cua, cá, tôm cung cấp thêm đạm và khoáng chất.
• Tiết kiệm thời gian: phần lớn món canh nấu trong khoảng 20–40 phút.

Tuy vậy, "giải nhiệt" ở đây là cảm giác dễ chịu khi ăn, không phải tác dụng chữa bệnh. Bạn vẫn cần uống đủ nước và ăn uống cân bằng.

Món 1: Canh cua rau đay mồng tơi

Đây là món canh "quốc dân" của mùa hè miền Bắc. Nước canh ngọt thanh từ cua đồng, rau đay mồng tơi sánh nhẹ, ăn kèm cà pháo muối là chuẩn vị.

Nguyên liệu

• 400 g cua đồng
• 1 bó rau đay, 1 bó mồng tơi (khoảng 300 g sau khi nhặt)
• 1 ít mướp hương (tuỳ thích)
• Muối, nước mắm, hạt nêm, hành khô

Cách làm

1. Sơ chế cua: ngâm cua trong nước sạch 15 phút cho nhả bớt bùn. Rửa nhiều lần, bóc yếm, mai. Dùng thìa khêu gạch cua ra bát riêng.
2. Giã và lọc: cho thân cua vào cối với 1 thìa muối nhỏ, giã nhuyễn hoặc xay. Hoà với khoảng 1,5 lít nước, lọc qua rây 2–3 lần, bỏ bã.
3. Đun nước cua: cho nước cua vào nồi, đun lửa vừa, khuấy nhẹ theo một chiều đến khi gần sôi. Khi riêu cua nổi thành mảng thì ngừng khuấy, hạ nhỏ lửa.
4. Phi gạch cua: phi hành khô với dầu, cho gạch cua vào xào đến khi chuyển màu vàng cam, thêm vào nồi.
5. Cho rau: rau đay, mồng tơi thái nhỏ, cho vào nồi, đun thêm 3–4 phút. Nêm nước mắm, hạt nêm vừa ăn rồi tắt bếp.

Mẹo nhỏ

Không đậy nắp khi nấu canh rau đay để rau giữ màu xanh. Không khuấy mạnh sau khi riêu đã đóng mảng. Nếu thích thay đổi, bạn có thể nấu canh bí ngòi nấu cua đồng theo cùng nguyên tắc.

Món 2: Canh chua cá lóc

Canh chua là linh hồn bữa cơm miền Nam. Vị chua của me, ngọt của dứa và cà chua, thơm của rau ngổ, ngò gai giúp ăn bao nhiêu cũng không ngán.

Nguyên liệu

• 1 con cá lóc khoảng 700 g
• 50 g me chua
• 2 quả cà chua, ¼ quả dứa, 100 g đậu bắp, 1 cây bạc hà (dọc mùng), 100 g giá
• Rau ngổ, ngò gai, ớt, tỏi
• Nước mắm, đường, muối

Cách làm

1. Sơ chế cá: đánh vảy, bỏ ruột, xát muối hột và chanh để hết nhớt. Cắt khúc dày khoảng 2 cm, ướp với 1 muỗng canh nước mắm và chút tiêu 15 phút.
2. Nước me: ngâm me với 200 ml nước ấm, dầm và lọc lấy nước, bỏ hạt.
3. Nấu nước dùng: đun 1,5 lít nước sôi, cho đầu cá vào nấu trước 10 phút. Thêm nước me, dứa, cà chua.
4. Cho cá: thả khúc cá vào, nấu khoảng 7–8 phút đến khi chín. Hớt bọt để nước trong.
5. Cho rau: thêm đậu bắp, bạc hà, giá. Nêm 3 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh đường, chỉnh vị chua ngọt theo khẩu vị. Tắt bếp, rắc rau thơm và tỏi phi.

Mẹo nhỏ

Cho rau vào sau cùng để giữ độ giòn. Bạn có thể thay me bằng sấu, khế hoặc bần tuỳ vùng miền. Các biến tấu khác như canh cá lóc nấu măng chua hay canh chua rau muống tôm cũng rất đáng thử.

Món 3: Canh bí đao nấu tôm

Bí đao có vị ngọt nhẹ, mọng nước. Nấu với tôm tươi cho bát canh trong, thanh, rất hợp với bữa trưa nóng nực.

Nguyên liệu

• 500 g bí đao
• 200 g tôm tươi
• 2 nhánh hành lá, 1 ít ngò
• Hành tím, nước mắm, hạt nêm, tiêu

Cách làm

1. Sơ chế tôm: bóc vỏ, bỏ chỉ lưng, băm nhỏ hoặc giã dập. Ướp với chút nước mắm, tiêu, hành tím băm 10 phút. Giữ lại đầu tôm.
2. Sơ chế bí: gọt vỏ, bỏ ruột, cắt miếng vừa ăn.
3. Xào tôm: phi thơm hành tím, cho đầu tôm vào đảo lấy màu và vị ngọt, thêm tôm băm xào săn.
4. Nấu canh: đổ khoảng 1,2 lít nước, đun sôi, cho bí đao vào nấu 8–10 phút đến khi bí trong và mềm.
5. Nêm nếm: nêm nước mắm, hạt nêm vừa ăn, thêm hành lá, ngò và tiêu.

Mẹo nhỏ

Đừng nấu bí quá lâu vì bí sẽ nhũn và nước đục. Nếu có thời gian, bạn có thể làm món bí đao cuộn tôm thịt để mâm cơm bắt mắt hơn.

Gợi ý kết hợp thực đơn

Để mâm cơm mùa hè cân bằng, bạn có thể ghép canh với một món mặn và một món rau:

• Canh cua rau đay + cà pháo muối + đậu phụ rán + thịt rang.
• Canh chua cá lóc + cá kho tộ hoặc thịt kho + rau luộc chấm kho quẹt.
• Canh bí đao nấu tôm + gà kho gừng + dưa chuột chẻ.

Ngoài 3 món trên, những ngày nắng bạn có thể đổi gió bằng canh sấu nấu sườn chua thanh hay canh rau dền nấu nghêu ngọt mát.

Mẹo đi chợ và chuẩn bị canh nhanh ngày nóng

• Đi chợ buổi sáng sớm: cua, cá, tôm lúc này tươi nhất, rau chưa bị héo vì nắng.
• Chọn cua đồng: cua còn sống, bò khoẻ, yếm cứng. Cua cái yếm tròn thường nhiều gạch hơn.
• Chọn rau đay, mồng tơi: lá xanh non, cuống giòn, không dập nát. Rau già nấu canh sẽ dai và nhớt quá mức.
• Chọn bí đao: quả cầm chắc tay, vỏ còn lớp phấn trắng, không có vết thâm.
• Sơ chế sẵn: bạn có thể lọc nước cua, ướp tôm từ buổi sáng, cất ngăn mát. Đến bữa chỉ cần đun và cho rau, mất khoảng 15 phút.
• Nấu vừa đủ: trời nóng, canh để lâu dễ hỏng. Nấu lượng vừa ăn trong một bữa là tốt nhất.

Lỗi thường gặp khi nấu canh mùa hè

• Canh cua bị vỡ riêu: do khuấy mạnh hoặc đun lửa quá to khi riêu chưa kết lại.
• Canh chua tanh: cá chưa xát sạch nhớt, hoặc cho cá vào khi nước chưa sôi.
• Rau thâm, nhũn: cho rau quá sớm hoặc đậy nắp kín khi nấu rau xanh.
• Canh để lâu bị chua: trời nóng làm canh nhanh hỏng. Nấu đủ ăn trong bữa, phần còn lại để nguội nhanh rồi cho vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ.

Lưu ý an toàn

Cua đồng, tôm, cá đều nhanh hỏng khi trời nóng. Hãy mua về sơ chế và nấu ngay, không để ở nhiệt độ phòng lâu. Canh cua và canh hải sản nên dùng trong ngày; khi hâm lại cần đun sôi kỹ. Người có tiền sử dị ứng hải sản nên cẩn trọng với các món từ tôm, cua.

Câu hỏi thường gặp

Canh cua rau đay có nên nấu với mướp không?

Có. Mướp hương thái miếng cho vào cùng rau đay, mồng tơi giúp canh ngọt và thơm hơn. Hãy cho mướp vào trước rau khoảng 2 phút vì mướp lâu chín hơn.

Không có me thì nấu canh chua bằng gì?

Bạn có thể dùng sấu, khế chua, bần, giấm bỗng hoặc nước cốt chanh cho vào cuối cùng. Mỗi loại cho vị chua khác nhau, bạn nên nêm từ từ và nếm thử.

Canh bí đao có thể nấu chay không?

Được. Bạn thay tôm bằng nấm rơm hoặc đậu hũ non, dùng nước dùng rau củ và nêm muối, hạt nêm chay. Món vẫn thanh ngọt, hợp ngày rằm.

Một bát canh rau như trên có nhiều calo không?

Các món canh rau nấu với cua, tôm, cá thường khá nhẹ, khoảng 80–150 kcal mỗi bát tuỳ lượng đạm và dầu. Đây là lựa chọn phù hợp cho bữa ăn thanh đạm.

Chỉ với 3 món canh truyền thống này, bữa cơm mùa hè của gia đình bạn đã dễ chịu và ngon miệng hơn nhiều. Hãy xoay vòng các món trong tuần và khám phá thêm nhiều công thức canh khác trên ResFood nhé.