Thực đơn ngày nồm ẩm miền Bắc: 3 món ấm bụng, dễ nấu

Cứ cuối đông sang xuân, miền Bắc lại bước vào những ngày nồm: sàn nhà ướt nhẹp, quần áo phơi mãi không khô, không khí nặng nề khiến người mệt mỏi và ăn kém ngon. Lúc này, một thực đơn ngày nồm ẩm với các món ấm nóng, thơm mùi gừng, riềng, tiêu sẽ giúp bữa cơm gia đình hấp dẫn hơn.

Bài viết gợi ý mâm cơm 3 món cho 4 người gồm một món kho, một món mặn khô và một món canh, kèm mẹo đi chợ, bảo quản thực phẩm để không bị ẩm mốc trong những ngày độ ẩm cao.

Ngày nồm nên ăn gì?

Trong dân gian, người miền Bắc thường ưu tiên vài nguyên tắc khi trời nồm:

• Món ấm, nóng: canh nóng, món kho, món om giúp cơ thể dễ chịu hơn khi không khí ẩm lạnh.
• Dùng gia vị tính ấm: gừng, riềng, sả, tiêu, tỏi, hành vừa khử mùi vừa tạo cảm giác ấm bụng.
• Hạn chế đồ sống, đồ để lâu: gỏi, rau sống, đồ ăn thừa qua đêm dễ hỏng khi độ ẩm cao.
• Ăn đủ rau xanh nấu chín: rau cải, rau ngót, cải xoong giúp bữa ăn bớt ngấy và bổ sung chất xơ.

Món 1: Cá chép kho riềng

Cá chép kho riềng là món kinh điển của mâm cơm Bắc. Riềng có vị cay thơm, khử tanh rất tốt, khi kho lâu ngấm vào thịt cá tạo vị đậm đà, ăn với cơm nóng ngày nồm thì "hết nồi".

Nguyên liệu

• 1 con cá chép khoảng 1 kg
• 1 nhánh riềng (khoảng 80 g), 3 củ hành tím
• 50 g thịt ba chỉ (tùy chọn, giúp cá béo và thơm)
• 2 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, 1 muỗng cà phê tiêu
• 1 muỗng canh nước màu (hoặc thắng đường)

Cách làm

1. Cá chép đánh vảy, bỏ mang, mổ bụng làm sạch, rút gân tanh hai bên thân (cắt một đường sát mang và đuôi, rút sợi gân trắng). Rửa với nước muối pha gừng, cắt khúc dày khoảng 3 cm.
2. Riềng cạo vỏ, một nửa thái lát mỏng, một nửa giã nhỏ. Ướp cá với riềng giã, hành tím băm, nước mắm, đường, tiêu, nước màu trong 30 phút.
3. Xếp riềng lát dưới đáy nồi, đặt thịt ba chỉ thái mỏng lên, rồi xếp cá. Đổ nước ướp và thêm nước xâm xấp mặt cá.
4. Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ nhất, kho khoảng 1,5–2 giờ đến khi nước sánh lại. Không đảo cá để cá không vỡ, chỉ nghiêng nồi cho nước thấm đều.

Nếu muốn thử biến tấu, bạn có thể xem công thức chi tiết cá chép kho riềng hoặc cá trắm kho riềng trên ResFood.

Món 2: Thịt rang cháy cạnh

Món thịt rang cháy cạnh mang đậm hương vị bữa cơm Hà Nội. Thịt ba chỉ được rang đến khi vàng xém, ra bớt mỡ, quyện nước mắm và hành, ăn rất "đưa cơm" mà không quá ngấy.

Nguyên liệu

• 400 g thịt ba chỉ (tỷ lệ nạc mỡ cân đối)
• 4 củ hành tím, vài cọng hành lá
• 1,5 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng cà phê đường
• 1/2 muỗng cà phê tiêu, 1 muỗng cà phê nước màu

Cách làm

1. Thịt rửa sạch, chần qua nước sôi có chút muối khoảng 1 phút để khử mùi. Thái lát mỏng khoảng 3 mm.
2. Cho thịt vào chảo không dầu, rang trên lửa vừa. Mỡ sẽ chảy ra dần, đảo đều đến khi thịt săn và cạnh vàng xém, khoảng 10–12 phút.
3. Chắt bớt mỡ thừa. Cho hành tím đập dập vào phi thơm, rồi thêm nước mắm, đường, nước màu. Đảo nhanh tay trên lửa lớn khoảng 2–3 phút cho thịt bóng đẹp.
4. Rắc tiêu và hành lá cắt khúc, tắt bếp.

Mẹo: thịt thái mỏng đều thì cháy cạnh đẹp và chín cùng lúc. Đừng cho nước mắm quá sớm vì đường trong nước mắm dễ cháy đen, gây đắng. Xem thêm công thức thịt rang cháy cạnh để có tỷ lệ nêm chuẩn.

Món 3: Canh cải xoong nấu sườn

Sau hai món mặn đậm vị, một bát canh rau xanh nóng là không thể thiếu. Cải xoong có vị hơi đắng nhẹ, thanh mát, nấu cùng sườn non cho nước canh ngọt dịu.

Nguyên liệu

• 300 g sườn non
• 300 g cải xoong
• 1 lát gừng, 2 củ hành tím
• Muối, hạt nêm, nước mắm

Cách làm

1. Sườn chặt miếng nhỏ, chần nước sôi 2 phút rồi rửa sạch.
2. Cho sườn, gừng, hành tím nướng vào nồi với 1,2 lít nước. Đun sôi, hớt bọt, hạ lửa ninh 30–40 phút đến khi sườn mềm.
3. Cải xoong nhặt bỏ gốc già, ngâm nước muối loãng 10 phút, rửa sạch nhiều lần vì rau mọc ở nơi ẩm, dễ dính bùn đất.
4. Nêm nước dùng vừa ăn, cho cải xoong vào, đun đến khi sôi lại khoảng 1–2 phút thì tắt bếp. Không đậy vung khi nấu rau để rau giữ màu xanh.

Công thức chi tiết có tại canh cải xoong nấu sườn. Nếu không có cải xoong, bạn có thể thay bằng rau cải ngọt hoặc bí xanh.

Sắp xếp thời gian nấu cả mâm cơm

Ba món trên nếu biết sắp xếp thì chỉ mất khoảng 2 giờ, trong đó phần lớn là thời gian chờ cá kho. Bạn có thể làm theo trình tự sau:

1. Bắt đầu với cá kho: sơ chế và ướp cá đầu tiên. Trong 30 phút chờ cá ngấm gia vị, bạn chần sườn và bắt nồi canh lên bếp.
2. Kho cá lửa liu riu: khi cá đã vào nồi, bạn rảnh tay để nhặt rau, thái thịt ba chỉ.
3. Rang thịt sau cùng: khoảng 20 phút trước giờ ăn, bắt đầu rang thịt để thịt còn nóng giòn khi dọn ra.
4. Thả rau vào canh cuối cùng: khi cả nhà chuẩn bị ngồi vào mâm, nêm canh, cho cải xoong vào, sôi lại là tắt bếp.

Nếu ít thời gian vào buổi tối, bạn có thể kho cá từ hôm trước. Cá kho để qua một đêm trong ngăn mát còn đậm vị hơn. Theo ước tính, cả mâm cơm cho 4 người cung cấp khoảng 2.000–2.400 kcal tùy lượng cơm và mỡ trong thịt.

Món đổi bữa trong những ngày nồm

Nồm thường kéo dài cả tuần, bạn có thể xoay vòng thêm vài món:

• Trứng đúc lá tía tô: lá tía tô thơm, tính ấm, làm nhanh trong 10 phút.
• Gà kho gừng, chân giò kho sả: món kho đậm vị, để được 1–2 bữa nếu bảo quản đúng.
• Canh cải nấu gừng, canh bí đỏ thịt băm: canh nóng, dễ nấu, hợp với người già và trẻ nhỏ.

Mục món thịt heo trên ResFood có thêm nhiều món kho, rim phù hợp ngày ẩm lạnh.

Bảo quản thực phẩm khi trời nồm

Độ ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho nấm mốc và vi khuẩn. Vài lưu ý giúp gian bếp an toàn hơn:

• Gạo, đậu, các loại hạt: cho vào hộp kín, đặt nơi khô ráo, có thể thêm vài củ tỏi hoặc ớt khô để hạn chế mọt. Không dùng gạo, lạc, ngô có dấu hiệu mốc vì có thể chứa độc tố aflatoxin.
• Gia vị khô: muối, đường, bột ngọt, tiêu dễ vón cục; đậy nắp kín ngay sau khi dùng.
• Bánh mì, bánh ngọt: dễ mốc chỉ sau 1–2 ngày. Mua vừa đủ ăn hoặc để ngăn đá.
• Thịt cá: mua về sơ chế ngay, chia phần, cho vào hộp kín và để ngăn mát hoặc ngăn đá. Không để thịt cá ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ.
• Đồ ăn chín: để nguội rồi cho vào tủ lạnh trong vòng 2 giờ. Khi ăn lại cần đun sôi kỹ.
• Thớt, khăn lau: phơi khô hoặc lau khô sau mỗi lần dùng. Thớt gỗ ẩm rất dễ mốc đen; nếu bị mốc sâu nên thay thớt mới.

Câu hỏi thường gặp

Cá kho có thể để được bao lâu trong ngày nồm?

Cá kho nên để ngăn mát tủ lạnh trong hộp kín và dùng trong khoảng 2–3 ngày. Mỗi lần ăn chỉ lấy phần đủ dùng rồi hâm lại, không hâm cả nồi nhiều lần.

Thịt rang bị ngấy thì làm sao?

Bạn chắt bớt mỡ sau khi rang và chọn phần ba chỉ nhiều nạc hơn. Ăn kèm dưa cải chua, cà pháo hoặc rau luộc chấm nước mắm cũng giúp bớt ngấy.

Cải xoong có cần nấu kỹ không?

Cải xoong mọc ở vùng nước, có nguy cơ nhiễm sán lá gan, nên cần rửa kỹ và nấu chín, không nên ăn sống nếu không rõ nguồn gốc.

Ngày nồm nên tránh ăn gì?

Nên hạn chế đồ sống, đồ ăn để qua đêm ở nhiệt độ phòng và thực phẩm có dấu hiệu mốc. Người có bệnh dạ dày nên ăn chín, uống ấm và chia nhỏ bữa.

Ngày nồm có thể khiến bạn ngại vào bếp, nhưng chỉ cần một mâm cơm ấm nóng với cá kho riềng, thịt rang và canh rau, cả nhà sẽ thấy dễ chịu hơn nhiều. Hãy ghé ResFood để tìm thêm thực đơn cho từng mùa nhé.