Cá sapa là cá gì? Dinh dưỡng, cách chọn và 4 cách nấu cá sapa ngon

Dạo quanh quầy hải sản đông lạnh ở siêu thị, bạn dễ bắt gặp những con cá thân dài, thon, mỏ nhọn, lưng xanh ánh bạc với tên gọi "cá sapa". Nhiều người tò mò cá sapa là cá gì, có ngon không và nấu món gì cho hợp. Đây thực ra là loại cá biển béo, giàu dinh dưỡng, giá vừa phải và chế biến rất đơn giản.

Bài viết giúp bạn hiểu rõ về cá sapa, cách chọn, rã đông, khử tanh và 4 món ngon dễ nấu cho bữa cơm gia đình.

Cá sapa là cá gì?

Trên thị trường Việt Nam, "cá sapa" thường dùng để chỉ cá thu đao, tên tiếng Anh là Pacific saury. Đây là loài cá biển sống ở vùng nước lạnh phía Bắc Thái Bình Dương, được đánh bắt nhiều quanh các vùng biển Đông Bắc Á. Ở Nhật Bản, cá thu đao là món ăn quen thuộc vào mùa thu, thường được nướng muối đơn giản.

Đặc điểm nhận biết cá sapa:

• Thân dài, thon, dài khoảng 25–35 cm, nặng khoảng 120–200 g mỗi con.
• Miệng nhọn, hàm dưới hơi nhô ra.
• Lưng màu xanh đậm ánh tím, bụng trắng bạc.
• Vảy nhỏ, dễ làm sạch.
• Thịt hồng nhạt đến nâu nhạt, nhiều dầu, vị béo đậm.

Lưu ý: tên gọi ở chợ có thể khác nhau tuỳ nơi bán. Khi mua, bạn nên xem nhãn mác, tên khoa học hoặc hỏi kỹ người bán.

Giá trị dinh dưỡng của cá sapa

Cá sapa thuộc nhóm cá béo, tương tự cá thu, cá nục, cá trích. 100 g thịt cá cung cấp khoảng 250–300 kcal, tuỳ mùa đánh bắt và độ béo của cá. Cá chứa:

• Đạm: khoảng 18–20 g trong 100 g thịt cá.
• Chất béo không bão hoà: trong đó có các axit béo omega-3 như EPA, DHA.
• Vitamin D, vitamin B12: cá béo thường là nguồn cung cấp đáng kể.
• Khoáng chất: selen, phốt pho, i-ốt.

Ăn cá béo khoảng 2 bữa mỗi tuần là gợi ý phổ biến trong chế độ ăn cân bằng. Người dị ứng hải sản không nên ăn. Người có bệnh gout hoặc đang theo chế độ ăn đặc biệt nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng phù hợp.

Cách chọn cá sapa ngon

Cá sapa ở Việt Nam chủ yếu là hàng nhập khẩu đông lạnh. Khi chọn, bạn chú ý:

• Bao bì: còn nguyên vẹn, có nhãn mác, xuất xứ và hạn sử dụng rõ ràng.
• Thân cá: thẳng, không gãy, không bị dập. Da sáng bóng, màu xanh bạc tươi.
• Mắt cá: trong, không đục mờ.
• Lớp đá: mỏng, đều. Tránh túi cá có nhiều đá vụn bên trong, dấu hiệu từng rã đông rồi cấp đông lại.
• Mùi: cá không có mùi ôi, mùi dầu hôi khi rã đông.

Rã đông và sơ chế cá sapa

Rã đông đúng cách

Cách tốt nhất là chuyển cá từ ngăn đá xuống ngăn mát từ tối hôm trước, khoảng 8–10 giờ. Nếu cần nhanh, bạn để nguyên túi kín ngâm trong nước lạnh, thay nước mỗi 30 phút. Không rã đông bằng nước nóng hay để ngoài nhiệt độ phòng quá lâu vì thịt cá bị bở và dễ nhiễm khuẩn. Cá đã rã đông nên nấu trong ngày, không cấp đông lại.

Làm sạch và khử tanh

1. Cắt bỏ đầu (tuỳ món), mổ bụng, bỏ ruột và màng đen trong bụng cá.
2. Chà nhẹ thân cá với muối hạt, rửa lại.
3. Ngâm cá trong nước pha giấm hoặc nước cốt chanh loãng khoảng 5 phút, hoặc bóp với gừng đập dập và chút rượu trắng.
4. Rửa sạch, thấm khô bằng khăn giấy.

Với món nướng muối kiểu Nhật, nhiều người giữ nguyên ruột cá vì có vị đắng béo đặc trưng. Tuy nhiên, ở Việt Nam, bạn nên bỏ ruột để món ăn sạch và dễ ăn hơn.

4 cách nấu cá sapa ngon

1. Cá sapa nướng muối

Nguyên liệu (3–4 người): 4 con cá sapa, 1 muỗng cà phê muối hạt, 1 quả chanh, củ cải trắng bào, nước tương.

Cách làm: cá làm sạch, thấm khô, khứa 2–3 đường trên thân. Rắc đều muối hai mặt, để 15 phút cho muối thấm và rút bớt nước. Thấm khô lần nữa, nướng trong lò 200°C khoảng 15–18 phút hoặc nồi chiên không dầu 190°C khoảng 12–15 phút, lật mặt giữa chừng. Ăn kèm củ cải bào, vắt chanh, chấm nước tương. Món giữ trọn vị béo ngọt của cá, ít dầu mỡ.

2. Cá sapa kho cà chua

Nguyên liệu: 4 con cá sapa, 3 quả cà chua, 3 củ hành tím, 2 tép tỏi, 1 trái ớt, 2 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, tiêu, hành lá.

Cách làm: cá cắt khúc 5–6 cm, ướp nước mắm, đường, tiêu, hành tỏi băm 20 phút. Phi thơm hành tỏi, cho cà chua cắt múi cau vào xào mềm. Xếp cá lên trên, rưới nước ướp, thêm 100 ml nước, kho lửa nhỏ khoảng 20–25 phút đến khi nước sánh lại. Rắc hành lá, tiêu. Cách kho này tương tự cá thu kho, vị chua ngọt giúp giảm ngấy.

3. Cá sapa chiên sả

Nguyên liệu: 4 con cá sapa, 3 cây sả, 2 tép tỏi, 1 trái ớt, 1 muỗng cà phê hạt nêm, ½ muỗng cà phê bột nghệ, dầu ăn.

Cách làm: cá cắt khúc, ướp hạt nêm, bột nghệ, một nửa sả băm 15 phút. Phi vàng phần sả, tỏi, ớt băm còn lại, vớt ra để riêng. Chiên cá lửa vừa đến khi vàng giòn hai mặt, vớt ra giấy thấm dầu, rắc sả phi lên trên. Bạn có thể tham khảo cách làm tương tự với cá basa chiên sả.

4. Cá sapa sốt me

Nguyên liệu: 4 con cá sapa, 40 g me chín, 2 muỗng canh đường, 1,5 muỗng canh nước mắm, tỏi, ớt, rau mùi.

Cách làm: cá cắt khúc, chiên vàng. Me ngâm 100 ml nước ấm, dằm lấy nước cốt. Phi tỏi, cho nước me, đường, nước mắm, ớt vào nấu sệt. Cho cá vào rim 3–4 phút cho áo đều sốt. Rắc rau mùi. Món chua ngọt đậm đà, có thể tham khảo thêm cá nục kho me.

Lỗi thường gặp khi nấu cá sapa

• Cá tanh: chưa bỏ sạch ruột, màng đen hoặc chưa khử tanh. Hãy làm kỹ các bước sơ chế.
• Cá nát khi kho: lật cá quá nhiều. Kho lửa nhỏ, nghiêng nồi để chan nước thay vì đảo.
• Cá chiên dính chảo: cá còn ướt hoặc dầu chưa đủ nóng. Thấm khô cá và chờ dầu nóng mới thả cá vào.
• Cá nướng bị khô: nướng quá lâu. Cá sapa nhỏ, nhiều dầu nên chín nhanh.

Gợi ý mâm cơm với cá sapa

Cá sapa béo nên hợp ăn cùng món canh chua, rau luộc và nước chấm chua ngọt để cân bằng vị. Một vài gợi ý cho mâm cơm 3–4 người:

• Mâm cơm miền Nam: cá sapa kho cà chua, canh chua rau muống tôm, dưa leo, rau sống.
• Mâm cơm thanh nhẹ: cá sapa nướng muối, canh rau ngót, đậu hũ luộc chấm nước tương.
• Mâm cơm cuối tuần: cá sapa chiên sả chấm nước chấm chua ngọt, canh bí đỏ, rau muống xào tỏi.
• Bữa trưa mang đi: cá sapa sốt me gỡ xương, kèm cơm và rau luộc, hâm lại vẫn ngon.

Bảo quản cá sapa đã nấu

Cá kho, cá sốt để nguội rồi cho vào hộp kín, bảo quản ngăn mát và dùng trong khoảng 2 ngày. Khi ăn, hâm sôi lại trong nồi hoặc lò vi sóng. Cá chiên, cá nướng nên ăn ngay để giữ độ giòn và tránh mùi dầu. Nếu còn thừa, bạn có thể gỡ thịt cá trộn với hành phi, nước mắm, ớt làm món cá xé ăn kèm cơm hoặc kẹp bánh mì.

Câu hỏi thường gặp

Cá sapa có nhiều xương không?

Cá sapa có xương sống chính dễ tách và nhiều xương dăm nhỏ mềm. Khi nướng hoặc kho lâu, xương dăm mềm hơn. Với trẻ nhỏ, bạn nên gỡ kỹ xương trước khi cho ăn.

Cá sapa và cá thu có giống nhau không?

Không giống nhau. Cá sapa (cá thu đao) nhỏ, thân dài, mỏ nhọn; cá thu thường to hơn, cắt khoanh để bán. Cả hai đều là cá béo, có thể chế biến theo nhiều cách tương tự.

Cá sapa bảo quản được bao lâu?

Cá đông lạnh nguyên túi để ngăn đá ở khoảng -18°C dùng được trong vài tháng theo hạn ghi trên bao bì. Cá đã rã đông nên chế biến trong ngày.

Cá sapa là lựa chọn tiện lợi cho bữa cơm nhiều đạm và chất béo tốt. Hãy thử 4 cách nấu trên và khám phá thêm các món ngon từ cá biển trong danh mục món ngon từ cá biển trên ResFood nhé.