Chanh và sả làm sạch bếp: cách tự pha nước tẩy rửa tự nhiên

Trong căn bếp Việt, chanh và sả gần như lúc nào cũng có sẵn. Chanh để vắt vào nước chấm, sả để ướp gà nướng, kho cá. Nhưng ít ai tận dụng hết phần vỏ chanh, gốc và lá sả thừa sau khi nấu. Thực tế, chanh và sả làm sạch bếp khá hiệu quả cho những việc nhẹ nhàng hằng ngày như lau mặt bếp, khử mùi thớt, làm sáng bồn rửa.

Bài viết này hướng dẫn cách pha các loại nước lau từ chanh và sả, cách dùng cho từng khu vực trong bếp, cùng những lưu ý để không làm hỏng bề mặt và đảm bảo an toàn.

Vì sao chanh và sả hợp với việc dọn bếp?

Chanh: axit nhẹ giúp làm sạch

Nước cốt chanh chứa axit citric. Axit này giúp hoà tan một phần cặn vôi, vết ố nước trên inox và kính, đồng thời trung hoà các mùi có tính kiềm như mùi tanh của cá. Tinh dầu trong vỏ chanh còn giúp làm mềm vết dầu mỡ mỏng và tạo mùi thơm tươi mát.

Sả: hương thơm tự nhiên dễ chịu

Thân và lá sả chứa tinh dầu có mùi thơm đặc trưng. Khi đun hoặc ngâm, mùi sả át đi mùi dầu mỡ, mùi ẩm trong bếp. Nhiều người còn thích mùi sả vì cảm giác sạch sẽ, thư giãn.

Cần hiểu rằng hỗn hợp chanh sả là chất làm sạch nhẹ. Nó phù hợp cho vệ sinh hằng ngày, còn những vết dầu cháy lâu năm hoặc việc khử khuẩn kỹ vẫn cần nước rửa chuyên dụng.

Chuẩn bị nguyên liệu

• 4–5 quả chanh (có thể dùng vỏ chanh đã vắt lấy nước).
• 4–5 cây sả, cả lá và thân, đập dập, cắt khúc.
• Giấm ăn trắng khoảng 250 ml.
• Baking soda, muối hột.
• Bình xịt sạch, hũ thuỷ tinh có nắp, khăn microfiber.

Mẹo tiết kiệm: mỗi lần làm món như gà nướng sả ớt hay bắp bò um sả, bạn giữ lại phần lá và gốc sả già; vỏ chanh sau khi vắt cũng cho vào hộp kín cất ngăn mát, đủ một mẻ thì đem pha.

3 công thức nước lau bếp từ chanh và sả

Công thức 1: Nước xịt đa năng ngâm giấm

Cho vỏ của 4–5 quả chanh và 3 cây sả đập dập vào hũ thuỷ tinh, đổ giấm ngập (khoảng 250 ml), đậy kín, để nơi thoáng mát khoảng 7–10 ngày. Lọc lấy nước, pha với nước sạch theo tỉ lệ 1:1 rồi cho vào bình xịt. Dùng để lau mặt bàn đá nhân tạo phủ bóng, tay nắm tủ, mặt tủ lạnh, kính ốp bếp.

Công thức 2: Nước đun sả chanh lau nhanh

Khi cần dùng ngay, bạn đun 1 lít nước với 3 cây sả đập dập và vỏ 3 quả chanh trong khoảng 10 phút. Để nguội, lọc bỏ xác, thêm nước cốt 1 quả chanh. Hỗn hợp này dùng để lau sàn bếp, lau bàn ăn, rất thơm. Nên dùng trong 2–3 ngày, bảo quản ngăn mát.

Công thức 3: Hỗn hợp chà sệt

Trộn 3 muỗng canh baking soda với nước cốt 1 quả chanh và 1 muỗng cà phê nước sả đậm (đun hoặc giã sả lấy nước). Hỗn hợp sủi nhẹ, sệt lại. Dùng để chà bồn rửa inox, mặt bếp gas, nắp nồi bị ố. Sau khi chà, rửa lại bằng nước sạch và lau khô.

Cách dùng chanh và sả cho từng khu vực

Thớt gỗ và thớt nhựa

Rắc muối hột lên mặt thớt, dùng nửa quả chanh chà mạnh theo vân gỗ. Để khoảng 5 phút rồi rửa lại. Cách này giúp giảm mùi tanh và vết ố từ nghệ, củ dền. Sau khi làm cá cho những món như ếch kho sả hay các món cá kho, thớt sẽ bớt mùi rõ rệt.

Bồn rửa inox

Chà bồn với hỗn hợp chanh và baking soda, rửa sạch, lau khô. Có thể kết thúc bằng việc xoa nhẹ một nửa quả chanh lên bề mặt để bồn sáng bóng và thơm.

Lò vi sóng

Cho vào bát thuỷ tinh 250 ml nước, vài lát chanh và 1 cây sả cắt khúc. Quay ở mức cao khoảng 3–5 phút đến khi hơi nước bám đầy thành lò. Để yên 5 phút rồi lau sạch. Vết bẩn mềm ra, mùi thức ăn cũng giảm hẳn.

Ấm siêu tốc bị đóng cặn

Cho vài lát chanh và nước vào ấm khoảng một nửa, đun sôi rồi để ngâm khoảng 1 giờ. Đổ đi, đun lại nước sạch 1–2 lần để hết vị chua. Cặn trắng mỏng sẽ bong ra.

Thùng rác và tủ lạnh

Lau thùng rác bằng nước sả chanh sau khi rửa. Với tủ lạnh, lau khay kệ bằng nước sả chanh pha loãng, sau đó lau lại bằng khăn khô để không đọng nước.

Khử mùi không khí

Sau bữa chiên rán, đun một nồi nhỏ nước với sả và vỏ chanh trên lửa liu riu khoảng 15 phút. Hương thơm lan toả, át đi mùi dầu mỡ. Luôn có người trông bếp khi đun và không để cạn nước.

Những bề mặt không nên dùng chanh

Axit trong chanh có thể làm hại một số vật liệu. Bạn nên tránh:

• Đá tự nhiên như đá granite, đá marble: axit có thể làm mờ, ăn mòn bề mặt và lớp phủ bảo vệ.
• Gỗ chưa phủ sơn: chỉ nên dùng chanh lượng ít trên thớt, sau đó rửa sạch và lau khô. Không ngâm gỗ lâu trong nước chanh.
• Nhôm, đồng và gang: chanh có thể làm xỉn màu hoặc làm mất lớp dầu bảo vệ của chảo gang.
• Mặt kính bếp từ, bếp hồng ngoại: nên dùng dung dịch pha thật loãng, lau xong lau lại bằng nước sạch và khăn khô. Tốt nhất làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Lưu ý an toàn quan trọng: tuyệt đối không pha chanh hoặc giấm với nước tẩy javel. Hỗn hợp có thể sinh khí độc gây hại đường hô hấp. Hãy để dung dịch tự nhiên tách biệt với các chất tẩy hoá học khác.

Mẹo tận dụng chanh sả trong nấu nướng

Cặp đôi chanh sả không chỉ để lau dọn. Khi nấu, chúng giúp khử mùi ngay từ khâu sơ chế:

• Rửa gà, vịt với muối và chanh giúp giảm mùi hôi. Sau đó nấu các món như gà tre hấp sả sẽ thơm hơn.
• Lót sả đập dập dưới đáy nồi khi kho chân giò như món chân giò kho sả vừa chống dính, vừa át mùi.
• Vắt chanh vào nước luộc lòng, dạ dày để giảm mùi.
• Bỏ vài lát sả vào nồi nước luộc ốc, hến để bếp không bị tanh.

Khi nào vẫn cần chất tẩy chuyên dụng?

Chanh sả rất hợp cho việc lau dọn hằng ngày, nhưng có những trường hợp bạn nên dùng sản phẩm chuyên dụng để đảm bảo sạch và an toàn:

• Mảng dầu mỡ dày, cháy đen lâu ngày trên máy hút mùi hoặc tường bếp.
• Bề mặt vừa tiếp xúc với thịt gà sống, trứng sống hoặc hải sản sống trong thời gian dài.
• Khu vực có nấm mốc đen ở ron gạch, gioăng tủ lạnh.
• Khi trong nhà có người ốm, trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi cần vệ sinh kỹ hơn.

Lúc này, bạn làm sạch bằng sản phẩm phù hợp, rửa lại bằng nước sạch, rồi mới dùng nước chanh sả để tạo hương thơm. Cách kết hợp này vừa sạch, vừa dễ chịu.

Bảo quản dung dịch chanh sả

• Dung dịch ngâm giấm có thể dùng khoảng 1–2 tháng nếu đậy kín và để nơi mát.
• Nước đun sả chanh không có giấm dễ bị lên men, chỉ nên dùng trong vài ngày và bảo quản lạnh.
• Nếu thấy dung dịch đục, có váng hoặc mùi lạ, hãy bỏ đi và pha mẻ mới.
• Dán nhãn rõ ràng lên bình xịt để không ai nhầm lẫn với đồ uống, để xa tầm tay trẻ nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Nước chanh sả có diệt khuẩn được không?

Chanh và giấm có tính axit nhẹ, có thể giúp giảm một phần vi khuẩn trên bề mặt, nhưng không mạnh bằng chất khử khuẩn chuyên dụng. Với thớt dùng cho thịt sống, bạn vẫn nên rửa kỹ bằng nước rửa chén và nước nóng, phơi khô.

Có thể dùng chanh khô hoặc sả khô không?

Có thể, nhưng hương thơm yếu hơn. Sả tươi và vỏ chanh tươi cho nhiều tinh dầu hơn, hiệu quả khử mùi tốt hơn.

Mùi giấm có còn sau khi lau không?

Mùi giấm bay hơi khá nhanh, chỉ còn lại hương chanh sả nhẹ. Nếu bạn nhạy cảm với mùi giấm, hãy dùng công thức nước đun sả chanh không có giấm.

Bao lâu nên dọn bếp bằng chanh sả một lần?

Bạn có thể dùng hằng ngày để lau mặt bếp và bàn ăn. Việc tẩy cặn ấm đun, bồn rửa làm khoảng 1–2 tuần một lần là đủ.

Chỉ với vài quả chanh và vài cây sả, gian bếp đã thơm tho và gọn gàng hơn mà không tốn nhiều chi phí. Hãy thử ngay mẹo này và đừng quên ghé ResFood để tìm thêm những công thức món ngon dùng sả chanh cho bữa cơm gia đình.