Mâm cơm chay ngày rằm 3 món: canh nấm, đậu hũ kho, rau củ xào

Ngày rằm, mùng một, nhiều gia đình Việt có thói quen ăn chay để lòng thanh thản và cơ thể nhẹ nhàng hơn. Một mâm cơm chay ngày rằm không cần cầu kỳ, chỉ cần đủ ba món cơ bản là canh, món mặn và món xào, nêm nếm khéo là cả nhà đã ăn ngon miệng.

Bài viết gợi ý thực đơn 3 món: canh nấm thập cẩm, đậu hũ kho tương hột và rau củ ngũ sắc xào hạt điều. Định lượng cho 4 người, tổng thời gian khoảng 60 phút.

Nguyên tắc để mâm cơm chay ngon và đủ chất

• Đủ đạm thực vật: đậu hũ, các loại đậu, nấm, hạt giúp bữa chay no lâu và cân bằng.
• Nhiều màu sắc: cà rốt, bắp, đậu Hà Lan, ớt chuông, bông cải giúp mâm cơm đẹp mắt và đa dạng vitamin.
• Nước dùng rau củ: ninh củ cải, cà rốt, bắp, su su làm nền ngọt tự nhiên cho canh và món kho.
• Gia vị chay: nước tương, tương hột, chao, nấm hương khô, hạt nêm chay, đường phèn. Nếu ăn chay theo truyền thống nhà Phật, bạn có thể kiêng hành, tỏi, hẹ (ngũ vị tân) và thay bằng gừng, sả, tiêu.
• Ít dầu: ưu tiên kho, xào nhanh, hạn chế chiên ngập dầu.

Chuẩn bị nước dùng rau củ

Nước dùng là "linh hồn" của món chay. Bạn dùng 1 củ cải trắng, 1 củ cà rốt, 1 bắp ngô ngọt, 1 quả su su và 5 tai nấm hương khô. Rửa sạch, cắt khúc lớn, cho vào nồi với 2 lít nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ ninh khoảng 30 phút. Lọc lấy nước trong. Phần nước này dùng chung cho canh và món kho.

Nếu không có thời gian, bạn có thể ninh nhanh trong nồi áp suất khoảng 10 phút.

Món 1: Canh nấm thập cẩm chay

Món canh ngọt thanh, thơm mùi nấm, ấm bụng mà nhẹ nhàng.

Nguyên liệu:

• 100 g nấm rơm, 100 g nấm kim châm, 100 g nấm đùi gà, 5 tai nấm hương đã ngâm nở
• 1 bìa đậu hũ non
• 100 g cải ngọt hoặc cải thìa
• 1 củ cà rốt nhỏ
• 1,2 lít nước dùng rau củ
• 1 lát gừng, ngò rí, muối, hạt nêm chay

Cách làm:

1. Nấm cắt gốc, rửa nhẹ nước muối loãng, để ráo. Nấm rơm bổ đôi, nấm đùi gà thái lát, nấm hương thái sợi.
2. Cà rốt thái lát hoa, cải ngọt cắt khúc, đậu hũ cắt miếng vuông.
3. Đun sôi nước dùng với lát gừng, cho cà rốt và nấm hương vào nấu 5 phút.
4. Thêm nấm rơm, nấm đùi gà, nấu tiếp 3 phút. Cho đậu hũ, cải ngọt, nấm kim châm vào, nấu 2 phút.
5. Nêm muối, hạt nêm chay vừa ăn. Tắt bếp, rắc ngò rí.

Mẹo: nấm kim châm cho vào cuối cùng vì chín rất nhanh, nấu lâu sẽ dai. Xem thêm công thức canh nấm thập cẩm chay trên ResFood.

Món 2: Đậu hũ kho tương hột

Món mặn đưa cơm của mâm chay, vị đậm đà, thơm mùi tương, đậu hũ mềm thấm vị.

Nguyên liệu:

• 4 bìa đậu hũ trắng
• 3 muỗng canh tương hột
• 1 muỗng canh nước tương, 1 muỗng canh đường phèn đập nhỏ hoặc đường thường
• 1 cây sả đập dập, 1 nhánh gừng nhỏ thái sợi
• 1 quả ớt, ½ muỗng cà phê tiêu
• 150 ml nước dùng rau củ
• Dầu ăn

Cách làm:

1. Đậu hũ cắt miếng dày khoảng 1,5 cm, thấm khô. Chiên vàng hai mặt với lửa vừa, khoảng 3 phút mỗi mặt.
2. Tương hột dầm nhuyễn hoặc xay sơ.
3. Phi thơm sả, gừng với 1 muỗng canh dầu, cho tương hột vào đảo 1 phút đến khi dậy mùi.
4. Thêm nước dùng, nước tương, đường, khuấy tan rồi xếp đậu hũ vào.
5. Kho lửa nhỏ khoảng 15 phút, thỉnh thoảng rưới nước kho lên mặt đậu, đến khi nước sánh lại. Rắc tiêu, ớt.

Công thức chi tiết có tại đậu hũ kho tương hột. Nếu muốn đổi món, bạn có thể thử nấm rơm kho chao cũng rất đưa cơm.

Món 3: Rau củ ngũ sắc xào hạt điều

Món xào nhiều màu sắc làm mâm cơm thêm tươi tắn, giòn ngọt, bùi béo từ hạt điều.

Nguyên liệu:

• 1 củ cà rốt, 100 g đậu Hà Lan, 100 g bắp non
• ½ cây bông cải xanh, ½ quả ớt chuông đỏ, ½ quả ớt chuông vàng
• 5 tai nấm hương tươi hoặc nấm đông cô
• 60 g hạt điều rang
• 1 muỗng canh nước tương, 1 muỗng canh dầu hào chay, 1 muỗng cà phê bột năng, ½ muỗng cà phê đường
• 1 lát gừng băm, dầu ăn

Cách làm:

1. Rau củ rửa sạch, cắt miếng vừa ăn có kích thước tương đương nhau để chín đều.
2. Chần cà rốt, bông cải, bắp non qua nước sôi có chút muối khoảng 1 phút, ngâm nước lạnh, để ráo.
3. Pha sốt: nước tương, dầu hào chay, đường, bột năng và 4 muỗng canh nước.
4. Phi thơm gừng, cho nấm vào xào 1 phút, tiếp đến các loại rau củ, đảo nhanh lửa lớn khoảng 2 phút.
5. Đổ sốt vào, đảo đến khi sốt sánh bóng, thêm hạt điều, tắt bếp.

Xem thêm công thức rau củ ngũ sắc xào hạt điều với nhiều mẹo giữ màu đẹp.

Lịch nấu 60 phút cho mâm cơm 3 món

1. Phút 0–5: bắt nồi nước dùng rau củ, nấu cơm.
2. Phút 5–25: sơ chế nấm, rau củ. Chiên đậu hũ.
3. Phút 25–35: lọc nước dùng. Bắt đầu kho đậu hũ.
4. Phút 35–45: chần rau củ, pha sốt xào.
5. Phút 45–52: nấu canh nấm.
6. Phút 52–60: xào rau củ sau cùng, dọn mâm.

Mẹo nêm nếm món chay đậm đà

• Dùng nấm hương khô: ngâm nấm lấy nước, nước ngâm lọc kỹ dùng nêm canh, kho rất ngọt.
• Đường phèn: cho vị ngọt thanh, hợp món kho chay.
• Rang sơ gia vị: phi tương hột, chao với dầu trước khi kho để dậy mùi.
• Tránh nêm quá mặn: tương hột và nước tương đều mặn, nếm trước khi nêm thêm.
• Thêm vị béo: hạt điều, mè rang, đậu phộng giúp món chay đỡ "nhạt miệng".

Những lỗi thường gặp khi nấu mâm cơm chay

• Canh nhạt, "thiếu hồn": do dùng nước lã thay nước dùng rau củ. Chỉ 30 phút ninh rau củ là canh ngọt hơn hẳn.
• Đậu hũ kho bị bở, vỡ: đậu chưa chiên đủ săn hoặc đảo quá nhiều. Hãy chiên vàng kỹ và chỉ rưới nước kho lên mặt thay vì đảo.
• Rau xào bị ra nước, mềm nhũn: rau chưa để ráo, chảo chưa đủ nóng hoặc xào quá lâu. Chần sơ rồi xào nhanh lửa lớn sẽ giữ được độ giòn.
• Cả mâm cùng một vị: nếu món nào cũng dùng nước tương, mâm cơm dễ đơn điệu. Hãy để canh thanh nhẹ, món kho đậm đà, món xào ngọt mát.
• Quá nhiều dầu mỡ: món chay chiên nhiều sẽ nhanh ngán. Hãy cân đối với món luộc, hấp.

Ước tính mỗi người ăn đủ 3 món kèm 1 bát cơm nhận khoảng 550–650 kcal, tuỳ lượng dầu và hạt điều. Đây là mức năng lượng vừa phải cho một bữa chính.

Gợi ý thêm món cho mâm cơm chay ngày rằm

Nếu nhà đông người hoặc có khách, bạn có thể bổ sung thêm một món khai vị như gỏi cuốn ngũ sắc chay, hoặc thay cơm trắng bằng cơm gạo lứt lá sen chay thơm dẻo. Tráng miệng bằng trái cây theo mùa như bưởi, cam, chuối là đủ trọn vẹn. Khám phá thêm nhiều công thức khác trong danh mục món chay.

Câu hỏi thường gặp

Ăn chay ngày rằm có cần kiêng hành tỏi không?

Tuỳ quan niệm từng gia đình. Người ăn chay theo truyền thống nhà Phật thường kiêng hành, tỏi, hẹ, kiệu. Nếu chỉ ăn chay để thanh lọc, bạn vẫn có thể dùng hành tỏi cho món thêm thơm.

Mâm cơm chay có đủ đạm không?

Đậu hũ, nấm và hạt điều cung cấp đạm thực vật. Một bữa chay với khoảng 1 bìa đậu hũ mỗi người kèm nấm, hạt là đủ cho một bữa ăn thông thường. Người ăn chay trường nên đa dạng thêm các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và tham khảo chuyên gia dinh dưỡng.

Đậu hũ chiên bị dính chảo phải làm sao?

Thấm thật khô đậu, làm nóng chảo và dầu trước khi thả đậu, không lật quá sớm. Chảo chống dính sẽ giúp bạn dễ dàng hơn.

Có thể chuẩn bị trước từ tối hôm trước không?

Bạn có thể ninh sẵn nước dùng, sơ chế rau củ và chiên đậu hũ, bảo quản ngăn mát. Sáng hôm sau chỉ cần kho, nấu canh và xào là xong.

Một mâm cơm chay giản dị với canh nấm ngọt thanh, đậu hũ kho đậm đà và đĩa rau củ rực rỡ sắc màu sẽ làm ngày rằm thêm ấm cúng. Chúc bạn và gia đình có bữa cơm an lành, và đừng quên ghé ResFood để tìm thêm nhiều món chay ngon.