Món ăn đầu năm sắc đỏ vàng: 5 món đẹp mắt cho mâm cơm sum vầy

Trong quan niệm của người Việt, màu đỏ tượng trưng cho may mắn, niềm vui, còn màu vàng gợi sự sung túc, đủ đầy. Vì thế, những ngày đầu năm, mâm cơm gia đình thường có các món mang sắc đỏ vàng rực rỡ như xôi gấc, gà luộc da vàng óng hay đĩa tôm đỏ au. Những món ăn đầu năm này không chỉ đẹp mắt mà còn gửi gắm lời chúc một năm mới hanh thông.

Bài viết gợi ý 5 món sắc đỏ vàng dễ làm, có định lượng cho khoảng 4–6 người, kèm mẹo để giữ màu tự nhiên mà không cần dùng phẩm màu.

Ý nghĩa sắc đỏ vàng trong mâm cơm đầu năm

Từ xa xưa, người Việt đã chú trọng màu sắc trong mâm cỗ. Mâm cơm ngày Tết thường hài hòa nhiều màu, trong đó đỏ và vàng nổi bật nhất. Màu đỏ của gấc, của tôm, của ớt tượng trưng cho may mắn và sức sống. Màu vàng của gà luộc, của nghệ, của bí đỏ gợi đến vàng bạc, sự thịnh vượng.

Ngày nay, ý nghĩa ấy vẫn được nhiều gia đình giữ gìn như một nét đẹp văn hóa. Dù không ai tin rằng một món ăn có thể mang lại tài lộc, nhưng một mâm cơm rực rỡ, được nấu bằng tâm huyết chắc chắn sẽ mang đến niềm vui và sự ấm áp cho cả nhà trong những ngày đầu xuân.

1. Xôi gấc đỏ thắm

Xôi gấc là món gần như không thể thiếu trên mâm cúng đầu năm, nhất là ở miền Bắc. Hạt xôi dẻo thơm, đỏ cam tự nhiên từ màng gấc, vị béo nhẹ.

Nguyên liệu

• Gạo nếp cái hoa vàng: 1 kg.
• Gấc chín: 1 quả (khoảng 1 kg).
• Rượu trắng: 1 muỗng canh; muối: 1 muỗng cà phê.
• Đường: 80–100 g; mỡ gà hoặc dầu ăn: 2 muỗng canh.
• Nước cốt dừa: 100 ml (tùy chọn).

Cách làm

1. Vo sạch nếp, ngâm 6–8 giờ với chút muối, sau đó để ráo.
2. Bổ gấc, lấy phần ruột đỏ. Trộn với rượu trắng, bóp nhẹ cho màng gấc tách khỏi hạt. Bỏ hạt.
3. Trộn đều màng gấc với gạo nếp cho từng hạt nhuộm màu đỏ cam. Để khoảng 30 phút.
4. Đồ xôi khoảng 30–35 phút. Khi xôi chín, trộn đường, mỡ gà, nước cốt dừa, đồ thêm 5–10 phút cho đường tan và xôi bóng.

Mẹo giữ màu: rượu trắng giúp màu gấc đỏ tươi hơn. Không trộn đường quá sớm vì xôi dễ bị nhão. Nếu không có gấc tươi, bạn có thể dùng gấc đông lạnh. Bạn có thể tham khảo thêm cách đồ xôi qua xôi bắp hoặc xôi thập cẩm nấm.

2. Gà luộc da vàng óng

Con gà luộc vàng óng, đặt trên đĩa với nhành hoa hồng ngậm mỏ là hình ảnh quen thuộc trong mâm cúng giao thừa và mùng một.

Nguyên liệu

• Gà ta nguyên con: 1 con khoảng 1,5–1,8 kg.
• Gừng: 1 củ; hành tím: 4 củ; sả: 2 cây.
• Nghệ tươi: 1 nhánh nhỏ (hoặc 1 muỗng cà phê bột nghệ).
• Muối, chanh; lá chanh để rắc.

Cách làm

1. Làm sạch gà, xát muối và chanh lên da, rửa lại. Gập cánh, buộc chân gọn gàng nếu dùng để cúng.
2. Cho gà vào nồi nước lạnh ngập mình, thêm gừng, hành tím nướng, sả, muối. Đun sôi rồi hạ lửa nhỏ.
3. Luộc khoảng 20–25 phút, tắt bếp và đậy nắp ủ thêm 10–15 phút. Xiên đũa vào phần đùi, không thấy nước hồng là gà đã chín.
4. Vớt gà ngâm vào nước đá khoảng 5 phút. Sau đó quét lên da hỗn hợp nghệ giã với chút mỡ gà để da vàng bóng.

Mẹo: ngâm nước đá giúp da gà giòn, không nứt. Nếu thích hương vị khác, hãy thử gà hấp nước mắm thơm đậm.

3. Tôm rim mặn ngọt đỏ au

Tôm khi chín có màu đỏ cam tự nhiên, rất hợp với mâm cơm đầu năm. Tôm rim mặn ngọt vừa đẹp mắt vừa dễ ăn với cơm.

Nguyên liệu

• Tôm sú hoặc tôm thẻ: 500 g.
• Nước mắm: 2 muỗng canh; đường: 1,5 muỗng canh.
• Tỏi, hành tím băm: mỗi loại 1 muỗng canh; ớt; hành lá.
• Dầu ăn: 2 muỗng canh.

Cách làm

1. Tôm cắt râu, bỏ chỉ lưng, để nguyên vỏ hoặc bóc vỏ chừa đuôi.
2. Ướp tôm với 1 muỗng canh nước mắm, nửa lượng đường, hành tỏi trong 15 phút.
3. Phi thơm tỏi, cho tôm vào đảo lửa lớn đến khi tôm đỏ đều.
4. Thêm phần nước mắm, đường còn lại và 3 muỗng canh nước, rim lửa nhỏ khoảng 8–10 phút đến khi nước sánh, bám đều thân tôm.

Mẹo: rim tôm với chút dầu điều để màu đỏ đẹp hơn. Xem chi tiết tại tôm rim mặn ngọt.

4. Cơm chiên dứa vàng óng

Cơm chiên dứa với hạt cơm vàng, dứa vàng, tôm đỏ và đậu xanh là món đẹp mắt cho bữa tiệc đầu năm. Khi bày trong nửa quả dứa, món ăn trở nên rất ấn tượng.

Nguyên liệu

• Cơm nguội: 600 g; dứa: 1 quả.
• Tôm: 200 g; lạp xưởng: 1 cây; trứng: 2 quả.
• Đậu Hà Lan, cà rốt, hành tây; hạt nêm, nước mắm, tiêu.
• Bột nghệ: 1/4 muỗng cà phê (tùy chọn để cơm vàng hơn).

Cách làm

1. Bổ dọc quả dứa, khoét ruột cắt hạt lựu, giữ phần vỏ làm "đĩa".
2. Xào tôm, lạp xưởng, múc ra. Trứng đánh tan trộn đều với cơm và bột nghệ.
3. Chiên cơm lửa lớn đến khi tơi, cho rau củ, dứa, tôm, lạp xưởng vào, nêm vừa ăn.
4. Múc cơm vào vỏ dứa, rắc hành lá.

Công thức đầy đủ có ở bài cơm chiên dứa.

5. Súp kem bí đỏ vàng mịn

Súp bí đỏ có màu vàng cam đẹp tự nhiên, vị ngọt bùi, rất hợp làm món khai vị đầu năm hoặc cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ.

Nguyên liệu

• Bí đỏ: 600 g; khoai tây: 1 củ; hành tây: 1/2 củ.
• Nước dùng gà hoặc rau củ: 700 ml.
• Kem tươi hoặc sữa tươi không đường: 100 ml; bơ: 15 g.
• Muối, tiêu; hạt bí rang để trang trí.

Cách làm

1. Phi thơm hành tây với bơ, cho bí đỏ và khoai tây cắt miếng vào xào 2–3 phút.
2. Đổ nước dùng, nấu khoảng 20 phút đến khi bí mềm.
3. Xay nhuyễn, cho lại vào nồi, thêm kem, nêm muối tiêu, đun sôi nhẹ.
4. Múc ra chén, rưới chút kem và rắc hạt bí.

Xem thêm công thức súp kem bí đỏ để có món súp mịn như nhà hàng.

Gợi ý bày mâm cơm đầu năm

Một mâm cơm sắc đỏ vàng nên có sự cân bằng: xôi gấc hoặc cơm chiên dứa làm món tinh bột, gà luộc và tôm rim làm món đạm, súp bí đỏ làm món khai vị. Thêm một đĩa rau xanh như cải luộc, dưa góp hay salad để mâm cơm thêm tươi mát và cân bằng dinh dưỡng.

Đầu năm thường ăn nhiều món giàu năng lượng, nên hãy chia khẩu phần vừa phải. Một phần xôi gấc khoảng 150 g có thể cung cấp khoảng 300–350 kcal, một đĩa cơm chiên dứa cỡ vừa khoảng 450–550 kcal.

Kế hoạch nấu gọn cho ngày đầu năm

Năm món nghe có vẻ nhiều, nhưng nếu chia việc hợp lý, bạn chỉ mất khoảng 2 giờ đứng bếp vào buổi sáng.

• Tối hôm trước: ngâm nếp, nấu sẵn một nồi cơm để làm cơm nguội, sơ chế tôm và cất ngăn mát. Bí đỏ gọt vỏ, cắt miếng, bọc kín.
• Sáng sớm: trộn gấc với nếp và bắt đầu đồ xôi. Trong lúc chờ, luộc gà.
• Khi gà đang ủ: nấu súp bí đỏ, xay nhuyễn và để sẵn trên bếp lửa liu riu.
• Gần giờ ăn: rim tôm và chiên cơm dứa, vì hai món này ngon nhất khi vừa nấu xong.

Nếu nhà đông người, hãy nhờ các thành viên phụ giúp: người nhặt rau, người bày đĩa, người pha nước chấm. Bữa cơm đầu năm cùng chung tay vào bếp cũng là một niềm vui.

Câu hỏi thường gặp

Không có gấc thì làm xôi màu đỏ bằng gì?

Bạn có thể dùng nước ép củ dền hoặc lá cẩm để tạo màu tự nhiên, dù sắc độ sẽ khác gấc. Củ dền cho màu hồng đỏ, lá cẩm cho màu tím đỏ.

Làm sao để gà luộc không bị nứt da?

Thả gà vào nồi khi nước còn lạnh hoặc ấm, luộc lửa nhỏ và không để nước sôi sùng sục. Sau khi luộc, ngâm ngay vào nước đá để da săn lại.

Xôi gấc để được bao lâu?

Xôi gấc ngon nhất trong ngày. Nếu còn thừa, để nguội, bọc kín và cất ngăn mát, dùng trong 1–2 ngày. Khi ăn, hấp lại cho mềm và nóng đều.

Có thể dùng phẩm màu để món ăn đẹp hơn không?

Nên ưu tiên màu tự nhiên từ gấc, nghệ, dầu điều, bí đỏ, củ dền. Nếu dùng phẩm màu, hãy chọn loại được phép dùng trong thực phẩm, có nguồn gốc rõ ràng và dùng lượng rất ít.

Một mâm cơm đầu năm rực rỡ sắc đỏ vàng sẽ khiến cả nhà thêm phấn khởi, khởi đầu năm mới thật ấm áp. Hãy thử nấu 5 món trên và tìm thêm nhiều công thức hấp dẫn khác trên ResFood nhé.