Công thức và cách làm món xôi thập cẩm nấm

Xôi thập cẩm nấm là món xôi mặn đầy đặn với nếp dẻo thơm, nấm đông cô đậm vị, lạp xưởng béo ngọt, chả lụa và trứng cút, tất cả được nêm bằng nước tương và dầu hào. Cách làm xôi thập cẩm nấm cho ra một nồi xôi vừa đẹp mắt vừa no lâu, rất hợp cho bữa sáng cuối tuần hoặc mâm cỗ gia đình.

Đặc trưng của món xôi thập cẩm

Xôi thập cẩm, hay xôi mặn, là món quen thuộc ở các hàng xôi miền Nam và cũng có mặt nhiều nơi khác. Nếp thường được xào hoặc trộn với nước tương, dầu hào trước khi đồ để có màu nâu nhạt và thấm vị, sau đó bày phần topping gồm lạp xưởng, chả lụa, trứng cút, nấm, đôi khi có thịt kho, chà bông, hành phi. Món mang ảnh hưởng của cách làm xôi gà, xôi lạp xưởng trong ẩm thực người Hoa.

Bí quyết chọn nguyên liệu

• Gạo nếp: nếp hạt tròn, trắng đục, thơm, không lẫn tạp chất.
• Nấm đông cô: chọn loại khô, mũ dày, nứt hoa, mùi thơm đậm, không ẩm mốc.
• Lạp xưởng: màu đỏ hồng tự nhiên, thớ thịt và mỡ rõ ràng, khô ráo, không có mùi lạ. Chọn nơi bán có nguồn gốc rõ.
• Chả lụa, trứng cút: chả lụa đàn hồi, thơm; trứng cút vỏ sạch, không nứt.
• Thay thế: thêm gà xé, thịt kho, tôm khô; người ăn chay có thể dùng nấm các loại, đậu hũ, lạp xưởng chay.

Mẹo để xôi thập cẩm nấm ngon hơn

• Ngâm nếp qua đêm: giúp hạt nở đều, khi đồ chín mềm mà không nhão.
• Tận dụng nước ngâm nấm: nước ngâm đông cô lọc sạch có mùi thơm, dùng rưới vào xôi khi đồ để tăng hương.
• Xào nấm và lạp xưởng trước: lạp xưởng áp chảo cho ra mỡ, dùng mỡ này xào nấm sẽ thơm hơn.
• Trộn nếp với gia vị vừa phải: nước tương và dầu hào cho màu và vị, nhưng nếu cho quá nhiều xôi sẽ mặn và nhão.
• Đồ hai lần: đồ nếp chín khoảng tám phần, xới tơi, trộn gia vị và đồ tiếp để hạt thấm đều.

Định lượng và các bước làm có trong công thức chi tiết bên dưới.

Ăn kèm và biến tấu

Xôi thập cẩm thường ăn kèm hành phi, dưa leo, đồ chua hoặc tương ớt. Món khá đầy đủ nên có thể dùng độc lập cho bữa sáng. Biến tấu:

• Thêm chà bông, pate hoặc thịt kho tàu.
• Nấu kiểu xôi gà với gà xé phay và mỡ hành.
• Kết hợp với xôi bắp để có mâm xôi ngọt mặn cho tiệc.

Xem thêm các món có lạp xưởng chiên mắm hoặc chuyên mục cơm – bún – mì – cháo.

Dinh dưỡng và lưu ý

Món cung cấp tinh bột từ nếp, đạm từ trứng, chả và lạp xưởng, cùng chất xơ từ nấm. Lạp xưởng và chả lụa là thực phẩm chế biến sẵn, khá nhiều muối và chất béo, nên người có huyết áp cao, mỡ máu cao, người đang giảm cân nên ăn phần nhỏ. Nếp tương đối khó tiêu với người có dạ dày yếu. Trứng cút và lạp xưởng cần được nấu chín kỹ.

Bảo quản và hâm nóng

Xôi để nguội, cho vào hộp kín, cất ngăn mát và dùng trong một đến hai ngày. Khi hâm, hấp lại trong xửng hoặc quay lò vi sóng có đậy nắp với chút nước để xôi mềm trở lại. Không để xôi ở nhiệt độ phòng quá lâu vì có nhân thịt.

Câu hỏi thường gặp

Xôi thập cẩm nấm để được bao lâu?

Trong ngăn mát khoảng một đến hai ngày. Muốn để lâu hơn có thể chia phần, bọc kín và cấp đông, hấp lại khi ăn.

Có thể thay nấm đông cô bằng nấm khác không?

Có thể dùng nấm rơm, nấm bào ngư hoặc nấm hương tươi, nhưng nấm đông cô khô cho mùi thơm đậm nhất.

Làm sao để xôi không bị nhão?

Ngâm nếp đủ thời gian, để ráo trước khi đồ, không cho quá nhiều nước sốt khi trộn và đồ bằng hơi thay vì nấu trong nước.