Nước uống giải nhiệt ngày nắng: 8 loại giúp phòng say nắng tại nhà

Những ngày nắng nóng kéo dài, chỉ cần ra ngoài một lúc là cơ thể đã mồ hôi nhễ nhại, mệt mỏi, khát nước. Chuẩn bị sẵn vài loại nước uống giải nhiệt tại nhà là cách đơn giản để bù nước, bù muối khoáng và góp phần phòng say nắng cho cả gia đình.

Bài viết gợi ý 8 loại nước uống dễ làm, nguyên liệu quen thuộc, kèm cách uống đúng và những dấu hiệu say nắng cần xử trí ngay. Lưu ý rằng đồ uống chỉ giúp phòng ngừa và hỗ trợ cơ thể dễ chịu hơn, không thay thế được việc cấp cứu khi say nắng nặng.

Vì sao ngày nắng dễ bị say nắng

Khi trời nóng, cơ thể hạ nhiệt chủ yếu bằng cách tiết mồ hôi. Mồ hôi mang theo nước và các chất điện giải như natri, kali. Nếu không bù đủ, cơ thể dễ bị mất nước, mệt lả, chuột rút, đau đầu. Khi tiếp xúc nắng nóng quá lâu, cơ chế điều nhiệt có thể bị quá tải, dẫn tới say nắng hoặc sốc nhiệt.

Người dễ bị ảnh hưởng gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, người làm việc ngoài trời, người đang ốm hoặc có bệnh mạn tính. Vì vậy, ngoài che chắn khi ra nắng, việc uống đủ nước đúng cách rất quan trọng.

8 loại nước uống giải nhiệt dễ làm

1. Nước chanh muối

Đây là lựa chọn nhanh nhất để bù nước và một phần muối khoáng.

• Nguyên liệu: nửa quả chanh, 1 nhúm muối nhỏ (khoảng ¼ muỗng cà phê), 1–2 muỗng cà phê đường hoặc mật ong, 400 ml nước lọc.
• Cách làm: vắt chanh, hòa tan muối và đường vào nước, thêm đá nếu thích.
• Lưu ý: không pha quá mặn. Người cần ăn hạn chế muối nên giảm lượng muối hoặc hỏi ý kiến bác sĩ.

2. Nước dừa tươi

Nước dừa có vị ngọt tự nhiên, chứa kali và các chất điện giải, rất dễ uống trong ngày nóng. Một quả dừa khoảng 300 ml cung cấp khoảng 50–60 kcal. Nên uống trong ngày khi vừa bổ, không để qua đêm ở nhiệt độ phòng. Người có bệnh thận cần hạn chế kali nên hỏi bác sĩ trước khi uống thường xuyên.

3. Nước rau má

• Nguyên liệu: 200 g rau má, 500 ml nước đun sôi để nguội, 1–2 muỗng canh đường hoặc mật ong.
• Cách làm: rau má nhặt sạch, rửa kỹ từng lá, ngâm nước muối loãng 10 phút. Xay với nước, lọc lấy nước, thêm đường và đá.
• Lưu ý: rau má ăn sống cần rửa thật sạch. Không nên uống quá nhiều mỗi ngày. Rau má cũng có thể nấu canh như món canh rau má tôm nõn.

4. Chè đậu xanh nấu loãng (nước đậu xanh)

• Nguyên liệu: 100 g đậu xanh còn vỏ, 1,5 lít nước, ít đường phèn.
• Cách làm: đậu xanh rửa sạch, ngâm 2 giờ. Nấu với nước khoảng 20 phút đến khi đậu vừa nở, chắt lấy nước, thêm đường phèn, để nguội.
• Lưu ý: nên nấu vừa đủ dùng trong ngày, bảo quản ngăn mát.

5. Nước ép dưa hấu

Dưa hấu có khoảng hơn 90% là nước, vị ngọt mát. Xay 400 g dưa hấu bỏ hạt với vài lá bạc hà, thêm chút nước cốt chanh. Không cần thêm đường nếu dưa đã ngọt. Uống ngay sau khi xay để giữ vị tươi.

6. Nước sâm bí đao

• Nguyên liệu: 500 g bí đao, 1,5 lít nước, 50 g đường phèn, vài lá dứa.
• Cách làm: bí đao rửa sạch, để cả vỏ, cắt miếng. Nấu với lá dứa khoảng 30 phút ở lửa nhỏ, thêm đường phèn, lọc lấy nước, để nguội.

7. Nước mía

Nước mía ngọt mát, bổ sung nước và năng lượng nhanh. Tuy nhiên, nước mía chứa nhiều đường, một ly khoảng 250 ml có thể cung cấp khoảng 150–180 kcal. Người tiểu đường hoặc đang kiểm soát cân nặng nên hạn chế. Chọn nơi bán đảm bảo vệ sinh, đá sạch.

8. Trà atiso hoặc trà hoa cúc nhạt

Hãm khoảng 5 g hoa khô với 500 ml nước nóng, để nguội rồi uống. Trà nên pha nhạt, không thay hoàn toàn nước lọc. Phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi uống trà thảo mộc thường xuyên.

Uống nước thế nào cho đúng ngày nắng

• Uống đều, từng ngụm nhỏ: không đợi khát mới uống. Mỗi giờ nên uống vài ngụm, đặc biệt khi làm việc ngoài trời.
• Lượng nước: người trưởng thành thường cần khoảng 2–2,5 lít nước mỗi ngày từ đồ uống và thức ăn, nhiều hơn khi ra nhiều mồ hôi. Người có bệnh tim, thận cần uống theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Nước lọc vẫn là chính: các loại nước giải nhiệt ở trên chỉ nên bổ sung, không thay thế hoàn toàn nước lọc.
• Không uống quá lạnh ngay khi vừa đi nắng về: hãy nghỉ ngơi trong bóng mát vài phút, uống nước mát vừa phải.
• Hạn chế rượu bia, đồ uống nhiều cà phê: chúng có thể làm cơ thể mất nước nhiều hơn.
• Hạn chế nước ngọt có ga nhiều đường: uống nhiều không giúp bù nước tốt mà còn nạp thêm năng lượng không cần thiết.

Ăn gì để cơ thể mát hơn ngày nắng

Ngoài đồ uống, thức ăn chứa nhiều nước cũng giúp bù nước hiệu quả. Bữa cơm ngày hè nên có một món canh chua hoặc canh rau như canh chua rau muống tôm hay canh sấu nấu sườn. Vị chua nhẹ kích thích vị giác, giúp ăn ngon miệng hơn khi trời nóng.

Các món gỏi, salad trái cây như gỏi bưởi cũng là lựa chọn mát lành. Nên hạn chế món chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ cay nóng vào giữa trưa. Bạn có thể tham khảo thêm thực đơn cân bằng trong mục món ăn theo nhu cầu dinh dưỡng.

Dấu hiệu say nắng và cách xử trí ban đầu

Dấu hiệu thường gặp

• Mệt lả, chóng mặt, đau đầu, buồn nôn.
• Da nóng đỏ, khát nước nhiều, chuột rút.
• Mạch nhanh, thở nhanh.

Xử trí ban đầu

1. Đưa người bị say nắng vào nơi thoáng mát, bóng râm, nới lỏng quần áo.
2. Chườm khăn mát lên trán, cổ, nách, bẹn; quạt nhẹ để hạ nhiệt.
3. Nếu người bệnh tỉnh táo, cho uống từng ngụm nhỏ nước mát, nước chanh muối loãng hoặc dung dịch bù nước.
4. Không cho uống khi người bệnh lơ mơ, nôn nhiều.

Khi nào cần gọi cấp cứu

Nếu người bệnh lú lẫn, nói lắp, co giật, ngất, da nóng khô không ra mồ hôi, sốt cao, hãy gọi cấp cứu 115 ngay. Đây có thể là sốc nhiệt, tình trạng nguy hiểm cần được xử trí y tế kịp thời. Đồ uống giải nhiệt không thể thay thế việc cấp cứu.

Phòng say nắng không chỉ nhờ đồ uống

• Hạn chế ra ngoài trong khoảng 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều khi nắng gắt nhất.
• Đội mũ rộng vành, mặc áo sáng màu, thoáng mát, đeo kính râm.
• Nếu phải làm việc ngoài trời, nghỉ ngơi trong bóng mát định kỳ và uống nước thường xuyên.
• Không để trẻ em, người già ở trong xe ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng, dù chỉ vài phút.

Mẹo chuẩn bị đồ uống cho cả tuần

• Nấu nước đậu xanh, sâm bí đao vừa đủ 1–2 ngày, để trong chai thủy tinh sạch ở ngăn mát.
• Nước ép trái cây, nước rau má nên làm và uống trong ngày.
• Mang theo bình nước cá nhân khi ra ngoài, có thể thêm vài lát chanh, dưa leo cho dễ uống.
• Với trẻ nhỏ, pha đồ uống nhạt đường, chia nhiều lần trong ngày.

Câu hỏi thường gặp

Uống nước chanh muối mỗi ngày có tốt không?

Uống một ly nước chanh muối loãng khi ra nhiều mồ hôi là hợp lý. Không nên uống quá nhiều, nhất là với người cần hạn chế muối, người bị viêm loét dạ dày.

Nước dừa có giúp chống say nắng không?

Nước dừa giúp bù nước và một phần điện giải, góp phần phòng mất nước. Tuy nhiên, khi đã có dấu hiệu say nắng nặng, cần đưa người bệnh tới cơ sở y tế.

Trẻ em nên uống gì ngày nắng nóng?

Nước lọc là chính, có thể bổ sung nước dừa, nước ép trái cây pha loãng ít đường. Trẻ bị tiêu chảy, nôn trong ngày nóng nên dùng dung dịch bù nước theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Người tiểu đường nên uống gì giải nhiệt?

Nên ưu tiên nước lọc, trà thảo mộc không đường, nước chanh không đường. Hạn chế nước mía, nước ép nhiều đường và hỏi ý kiến bác sĩ để có lựa chọn phù hợp.

Chủ động uống đủ nước và chuẩn bị vài loại nước uống giải nhiệt là cách đơn giản để cả nhà vượt qua những ngày nắng gắt. Hãy kết hợp với bữa ăn thanh mát và ghé ResFood để tìm thêm nhiều món canh, món gỏi giải nhiệt cho mùa hè.