Công thức và cách làm món bánh ít trần

Bánh ít trần là món bánh nếp nhân mặn quen thuộc của miền Trung, với lớp vỏ trắng trong, dẻo mềm bọc lấy nhân tôm thịt xào thơm, khi ăn rưới mỡ hành và chấm nước mắm chua ngọt. Cách làm bánh ít trần không cầu kỳ: nhào bột nếp, xào nhân, nặn bánh rồi hấp trên lá chuối khoảng mười lăm phút là xong.

Nguồn gốc và đặc trưng của bánh ít trần

Bánh ít trần phổ biến ở Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi và nhiều vùng ven biển miền Trung. Bánh hay xuất hiện ở các hàng bánh Huế bên cạnh bánh bèo, bánh nậm, bánh bột lọc. Đặc trưng của món là vỏ nếp mỏng vừa phải, có độ dẻo dai nhẹ, nhân tôm thịt được xào săn với hành tím, tiêu, có màu đỏ cam của tôm.

Bí quyết chọn nguyên liệu

• Bột nếp: chọn bột nếp xay mịn, màu trắng, mùi thơm nhẹ, không có mùi chua hay mốc.
• Tôm: tôm đất hoặc tôm thẻ tươi, vỏ bóng, thân chắc; tôm đất cho nhân ngọt và màu đỏ đẹp hơn.
• Thịt heo: chọn thịt nạc vai hoặc ba chỉ ít mỡ, có chút mỡ xen giúp nhân không bị khô.
• Lá chuối: lá chuối hột hoặc chuối sứ, lá còn xanh, không rách, trụng qua nước sôi cho mềm và sạch.
• Hành lá: chọn bó hành tươi, lá xanh thẳng để phi mỡ hành thơm và có màu đẹp.

Mẹo để món bánh ít trần ngon hơn

Điểm quyết định của bánh ít trần là độ ẩm của bột. Bột nếp cần được nhào với nước ấm, thêm từ từ đến khi khối bột mịn, không dính tay. Bột quá khô làm vỏ nứt khi nặn, còn bột quá nhão sẽ khiến bánh bị bè, chảy ra lá khi hấp. Một mẹo nhỏ là luộc chín một viên bột nhỏ rồi trộn lại vào khối bột, vỏ bánh sẽ dẻo và dễ nặn hơn.

Nhân cần được xào khô, để nguội hẳn trước khi gói, nếu còn nước sẽ làm vỏ bánh bị nhão và rách. Khi hấp, nên quét một lớp dầu mỏng lên lá và để khoảng cách giữa các bánh vì bánh sẽ nở ra. Lỗi thường gặp là hấp quá lâu khiến bánh chảy dẹt; khi vỏ chuyển từ trắng đục sang trong là bánh đã chín. Công thức chi tiết có ngay bên dưới.

Ăn kèm và biến tấu

Bánh ít trần ngon nhất khi ăn nóng với mỡ hành và nước mắm pha chua ngọt có ớt tỏi. Bạn có thể bày bánh chung mâm với bánh bột lọc Huế hoặc nem lụi Huế để có một bữa ăn đậm chất miền Trung. Để pha nước chấm chuẩn vị, hãy tham khảo thêm chuyên mục nước chấm – đồ chua.

Về biến tấu, có thể thay nhân tôm thịt bằng nhân đậu xanh hấp nghiền trộn hành phi để làm bản chay, hoặc nhuộm vỏ bánh bằng nước lá dứa cho màu xanh nhạt bắt mắt.

Dinh dưỡng và lưu ý

Bánh ít trần cung cấp chủ yếu tinh bột từ bột nếp và chất đạm từ tôm, thịt. Một phần khoảng 5 cái bánh có chừng 350 – 420 kcal tùy lượng mỡ hành rưới lên. Bột nếp khá khó tiêu với một số người, vì vậy người có dạ dày yếu, người cao tuổi và trẻ nhỏ nên ăn lượng vừa phải, nhai kỹ. Người đang kiểm soát đường huyết hoặc cân nặng nên hạn chế khẩu phần và hỏi ý kiến bác sĩ nếu có bệnh lý.

Bảo quản và hâm nóng

Bánh ít trần nên ăn trong ngày. Bánh đã hấp để ở nhiệt độ phòng thoáng mát được vài giờ; nếu muốn để lâu hơn, cho vào hộp kín bảo quản ngăn mát tối đa 1 – 2 ngày. Khi ăn, hấp lại 5 – 7 phút cho vỏ mềm dẻo trở lại. Bánh chưa hấp có thể cấp đông, khi dùng hấp trực tiếp không cần rã đông.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao vỏ bánh ít trần bị nứt khi nặn?

Do bột còn khô hoặc để ngoài không khí quá lâu. Hãy thêm vài thìa nước ấm nhào lại và luôn đậy khăn ẩm lên khối bột trong lúc nặn.

Bánh bị chảy dẹt sau khi hấp phải làm sao?

Bột đang quá nhão hoặc hấp quá lâu. Lần sau giảm nước, thêm một ít bột gạo tẻ và canh lửa vừa, thấy vỏ trong là tắt bếp.

Có thể làm bánh ít trần từ hôm trước không?

Có thể xào nhân và nặn sẵn bánh rồi để ngăn mát, hôm sau mới hấp. Bánh hấp xong ngay trước bữa ăn sẽ mềm và ngon nhất.